![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
|
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
|
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
#1
|
|||
|
|||
![]() Kinh thành Huế nổi tiếng bởi có quá nhiều thứ để hấp dẫn: hàng trăm lâu đài, lăng tẩm, chùa chiền, sông Hương, núi Ngự, Điệu Nam ai và những món ăn Huế.. và như thế thật dễ hiểu khi rất ít ai để ý đến một mảnh quá khứ nhỏ bé, u buồn nhưng rất đặc trưng cho mảnh đất từng là đế đô của triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử Việt Nam: nghĩa trang dành riêng cho các thái giám. ![]() Một góc nghĩa trang thái giám Tôi tới khu nghĩa trang lạ lùng này vào một buổi chiều tà. Không biết có phải vì cái không gian buồn buồn của hoàng hôn cộng thêm cái tĩnh lặng của ngôi chùa hay không, mà không chỉ riêng tôi, cả những người khách ghé chân ngang qua đây đều cảm thấy bùi ngùi xót xa cho những số phận của những con người không bình thường nằm dưới những nấm mộ trong khu nghĩa trang cũng “không bình thường này”. ![]() Không gian trầm mặc Những câu chuyện về họ - những thái giám trong lịch sử xa xưa là những người sống không giống ai, chết cũng chẳng như ai. Suốt đời sống trong cung cấm nhưng không được bàn dự việc triều đình,chẳng thuộc hàng quan lại,cũng không mấy khi ló mặt ra đường, tên tuổi họ không thuộc về chính sử. Không có con cái nối dõi, số phận còn bắt buộc họ phải chối bỏ họ hàng thân quyến, nên khi lìa đời họ cũng chẳng có người khói hương. Sinh ra trong khiếm khuyết, các thái giám ra đi trong quên lãng. Cũng vì nỗi sợ hãi khi nằm xuống không có nơi gửi nắm xương tàn, không có lấy nổi một ngày giỗ, nhiều thái giám đã cố gắng lo liệu cho mình một nấm mồ ở nơi đất lành. Và người đầu tiên đứng ra quyên tiền để trùng tu một ngôi chùa khá nổi tiếng ở Huế - Chùa Từ Hiếu - để mong có được tương lai "mồ yên mả đẹp” là thái giám Châu Phước Năng dưới thời vua Hiệu Trị (1843). Từ đó ngôi chùa này trở thành nơi chôn cất nhiều thái giám. ![]() Cổng chùa Từ Hiếu Chùa Từ Hiếu nằm trên vùng đồi núi thuộc Dương Xuân Thượng, Hương Thủy cách thành phố Huế 6km về phía Tây Nam. Đây không phải là một ngôi chùa lớn nhất hay có kiến trúc đẹp nhất ở Huế nhưng lại là ngôi chùa có phong cảnh u nhã trầm mặc nhất. Trước mặt ngôi chùa là một đồi thông. Đi ngang đồi thông, vượt một khe suối nhỏ vào cổng tam quan chùa, qua tam quan là một hồ bán nguyệt thả sen. Bốn mùa chùa Từ Hiếu chìm trong tiếng thông reo vi vu và tiếng suối chảy róc rách. Cách ngôi chính điện khoảng 50 m về phía trái là khu mộ địa của các thái giám lặng lẽ trầm buồn. ![]() Tham quan chùa Từ Hiếu Thời gian phủ bụi lên tất cả, các thái giám cũng không phải là những nhân chứng quan trọng của lịch sử nên lẽ quên họ cũng là thường. Nhưng dù sao cũng còn đó một khu mộ của những con người sống chẳng như ai chết cũng chẳng giống ai trong vườn chùa Từ Hiếu, trên đường từ kinh thành đến lăng Tự Đức. Có lẽ ai đã qua Huế cũng một lần nên ghé vào. Hãy cùng chiêm ngưỡng một số hình ảnh về nghĩa trang đặc biệt này : ![]() ![]() ![]() |
#2
|
|||
|
|||
![]() Mình đã hai lần đến ngôi chùa này. Cả hai lần đều đi dự Festival Huế 2004 và 2008. Lần đầu, được một nữ thi sĩ tên là Liên Trì (Ao Sen), cháu nội của Quan Thượng Thư Bộ Lễ thời vua Bảo Đại đưa đi. Ngôi chùa đẹp và buồn đến mức trầm tịch. |
#3
|
|||
|
|||
![]() Chuyện kể về phận đời thái giám triều Nguyễn Chiếm một số lượng nhỏ trong xã hội phong kiến, họ không thuộc về một giai cấp xã hội nào, suốt đời chỉ ở trong cung cấm, không thuộc hàng quan lại, chỉ là những kẻ nô bộc tầm thường. Thế nhưng có những lúc quyền năng của những kẻ nô bộc ấy lại thiên biến vạn hóa cả một quá trình lịch sử. Nhưng rồi, cái kết cho họ đều có một điểm chung: chết trong đau khổ và cô đơn. Đó chính là thái giám. Thật xót xa khi biết rằng, giờ đây chẳng còn mấy ai biết về nghĩa trang dành cho các thái giám ở chùa Từ Hiếu (làng Dương Xuân Thượng II, xã thủy Xuân, TP Huế, Thừa Thiên - Huế).Phận nghiệp "không đàn ông cũng chẳng đàn bà" Theo sử cũ chép lại thì thái giám ra đời từ rất sớm, vào thời Tây Chu ở Trung Quốc (1066 - 770 TCN), là sản phẩm đặc thù của chế độ phong kiến phương Đông. Trong quá trình giao thoa về lịch sử văn hóa với Trung Quốc, nước ta cũng hình thành nên hệ thống thái giám và cũng tùy vào sự hưng thịnh qua từng triều đại và đức vua mà số lượng, quyền lực, cấp bậc của thái giám đó mạnh hay yếu. Vị thái giám nổi danh trong lịch sử Việt Nam mà tên tuổi gắn liền với trận tuyến phòng thủ sông Như Nguyệt trong cuộc chiến đấu chống quân Tống xâm lược (1075 - 1077) và bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta "Nam quốc sơn hà" không ai khác đó chính là danh tướng Lý Thường Kiệt, cũng là hoạn quan dưới 3 triều vua Lý (Thái Tông, Thánh Tông và Nhân Tông). Sau khi đánh bại nhà Tống, chiến thắng quân Chiêm Thành, ông mất tại quê nhà, hưởng thọ 86 tuổi, kết thúc cuộc đời của một vị thái giám đầu tiên trong triều đại phong kiến Việt Nam có công đức và đóng góp to lớn với đất nước. ![]() Rút kinh nghiệm từ những bậc tiền bối bị thái giám nổi loạn chuyên quyền, đến thời vua Minh Mạng (1820 - 1841) đã ban hẳn một chiếu chỉ riêng dành cho thái giám: "Cho họ người nào việc ấy để sai khiến hầu hạ nhưng mãi mãi không cho dự vào giai và phẩm hàm quan chức. Vì chức vụ của họ là để nội đình sai khiến và truyền lệnh mà thôi. Tất cả triều chính và việc ngoài đều không được tham dự, kẻ nào vi phạm phải trừng trị nặng, không khoan tha. Trẫm đã dặn dò, hết sức mưu tính sâu xa cho đời sau…". Thế nên mới có chuyện thái giám Lê Văn Duyệt mặc dù là một nhà quân sự tài ba, nhà chính trị xuất chúng, không những giữ vững bờ cõi miền Nam mà còn phát huy uy lực với các nước láng giềng, tạo quan hệ buôn bán với người Tây ở Gia Định. ![]() Cũng theo sử cũ ước lượng, vào giai đoạn đầu triều nhà Nguyễn, mỗi triều đại thường có khoảng 200 thái giám, cả giám sinh (những người bẩm sinh không có bộ phận sinh dục) và giám lặt (những người tự nguyện hiến thân vào cung). Nghĩa trang thái giám Về cuối đời, các thái giám triều Nguyễn lúc bấy giờ phải cư trú ở một ngôi nhà phía Bắc hoàng thành gọi là Cung giám viện. Khi chết, số phận họ vô cùng bi thảm, không được chôn gần lăng tẩm hoặc những chốn linh thiêng và cũng chẳng được ai thờ cúng vì không có con cháu. Để tránh bát hương trở nên lạnh lẽo khi "về trời", nhiều người đã chọn con nuôi để dạy dỗ và lo hậu sự về sau. Dưới thời vua Thiệu Trị (1807 - 1847), ý thức về kết thúc cuối cùng của mình nên thái giám Châu Phước Năng đã đứng ra quyên tiền trùng tu chùa Từ Hiếu và chọn ngôi chùa này làm nơi yên nghỉ về sau. Từ đó, các thái giám có phần công đức tại chùa sau khi chết sẽ được nhà chùa mai táng và cúng giỗ. Từ đó, ngôi chùa này còn được gọi là "chùa thái giám" hay "chùa hoạn quan" và đây cũng là nghĩa trang thái giám duy nhất còn sót lại ở Việt Nam. Chùa Từ Hiếu nằm cách kinh thành Huế chừng 5km, với diện tích khoảng gần 1.000m2. Khu nghĩa trang nằm ở phía bên trái cách chùa khoảng 30m gồm 22 ngôi mộ, chôn theo 3 hàng, tứ phía được bao quanh bởi bốn góc tường theo hình chữ nhật, ở giữa có tấm bia khắc ghi công lao đóng góp của các vị thái giám, hai bên là cổng ra vào. Theo tục lệ, cứ đến rằm tháng 11 hàng năm, chùa Từ Hiếu lại tổ chức ngày giỗ chung để tưởng nhớ những người đã mất, trong đó có thái giám triều Nguyễn. Có lẽ, một phần nhờ sự lãng quên của người đời, mà mặc dù trải qua các giai đoạn chiến tranh ác liệt nhưng phần lớn những ngôi mộ này vẫn nguyên vẹn và đa phần đều đọc được rõ chữ. Theo lời dịch lại của một sư cụ trong chùa, thì xúc động nhất là lời lẽ trên tấm bia trước cổng nghĩa trang khiến hậu thế không khỏi chạnh lòng: Bia đề: "Trong đời sống, chúng tôi tìm thấy ở đây sự yên bình. Khi ốm đau, chúng tôi lui về đây và sau khi chết, chúng tôi sẽ được chôn chung ở đây. Dù sống hay chết, chúng tôi vẫn tìm thấy được ở đây sự yên bình". Phận đời đưa đẩy đã khiến nhiều thái giám có một nỗi sợ mãnh liệt lớn hơn cả cái chết, chết ở đâu, chết lúc nào… theo họ giờ không quan trọng mà quan trọng nhất là được chết toàn thây, được chết cạnh cái mà mình đã cắt bỏ đi để khi về thế giới bên kia mình được chứng nhận là đã trải qua một kiếp con người. Chính vì thế, theo nhiều người cao tuổi kể lại, vào cái ngày "Thất thủ kinh đô" (1885), khi mà trận phục thù của tướng quân Tôn Thất Thuyết thất bại, quân Pháp phản công dữ dội, người người chạy đạp lên nhau để thoát thân. Trong Tử Cấm Thành, các vua chúa, cung nữ, quan lại… cũng hoảng loạn tìm đường tháo chạy, chỉ riêng các thái giám cũng chạy đi chạy lại nhưng không phải để tháo thân mà để tìm cái "thực khí" của mình đã cắt bỏ khi vào cung để dù có chết cũng không phải hối hận gì. Giữa chốn đô thành ồn ào và náo nhiệt, mặc cho sự biến đổi vạn năng của thời gian, chùa Từ Hiếu vẫn trầm tĩnh như thuở ban đầu vốn có, bởi sự bao trùm tĩnh mịch của không gian và thời gian và 22 ngôi mộ kia vẫn lặng yên như chưa bao giờ được ai biết tới, đó cũng là cái kết "đáng buồn thay" cho cuộc đời của những con người "sinh ra chẳng được mấy ai chấp nhận". |
CHUYÊN MỤC ĐƯỢC TÀI TRỢ BỞI |
![]() |
Công cụ bài viết | |
Kiểu hiển thị | |
|
|