qtuanfashion
18-10-2012, 02:46 PM
Ngày 12.2.2009, Trung tâm Marin đã tổ chức họp công bố phát động dự án Đài tưởng niệm LSVN trực tuyến. Tham dự cuộc họp có ông Vũ Thế Khanh - TGĐ Liên hiệp khoa học công nghệ tin học ứng dụng UIA, Thượng tá Nguyễn Thị Tiến - nguyên phó giám đốc bảo tàng quân khu 4, ông Lê Duy Kiên - đại diện Bộ Lao động thương binh xã hội, ông Đỗ Quang Bích -đại diện Hội cựu chiến binh Việt Nam, các cơ quan truyền thông, các thân nhân gia đình liệt sĩ. Trung tâm xin đăng tải toàn bộ thông tin về dự án, tiến độ thực hiện, chi phí của dự án. Trung tâm rất mong nhận được sự ủng hộ của các cá nhân, tổ chức doanh nghiệp để dự án sớm được triển khai.
ĐỀ ÁN
ĐÀI TƯỞNG NIỆM LIỆT SĨ VIỆT NAM
TRỰC TUYẾN
LIÊN HIỆP KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TIN HỌC ỨNG DỤNG (UIA)
TRUNG TÂM QUẢN LÝ DỮ LIỆU VỀ LIỆT SĨ (MARIN)
MỤC LỤC
I. Ý tưởng & ý nghĩa.
II. Tính khả thi.
III. Tổ chức thực hiện.
IV. Ngân sách.
V. Giám sát, đánh giá và quyền lợi của nhà tài trợ
VI. Thông tin về đơn vị thực hiện dự án
I. Ý TƯỞNG & Ý NGHĨA
1. Ý tưởng
Việt Nam hôm nay đang rạng rỡ cờ hoa dưới trời hòa bình, độc lập, tự do. Để có được nền hòa bình ấy, ai trong chúng ta cũng hiểu đó là thành quả của cả dân tộc. Có những người may mắn còn được sống sau chiến tranh. Có những người đã hy sinh tuổi thanh xuân, xương máu của mình cho tổ quốc. Họ là những người anh hùng liệt sĩ - những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc VN cần được vinh danh mãi mãi.
Việc tôn vinh các anh hùng liệt sĩ phù hợp với truyền thống của gia đình Việt Nam: luôn tri ân, tưởng nhớ người đã khuất và phù hợp với truyền thống của dân tộc Việt Nam: “uống nước nhớ nguồn”.
Phạm vi đề cập của dự án: các liệt sĩ hy sinh trong các giai đoạn: trước cách mạng (tiền khởi nghĩa), trong kháng chiến chống Pháp, trong kháng chiến chống Mỹ và sau kháng chiến chống Mỹ.
Hiện tại, mỗi liệt sĩ Việt Nam (LSVN) đều được tôn vinh ở gia đình (Bằng tổ quốc ghi công treo ở nơi trang trọng trong nhà; ảnh hoặc bài vị trên bàn thờ) và quê hương (tên trên Đài tưởng niệm ở xã, phường).
Chỉ một thiểu số trong họ (~30%) có tên trong các NTLS. Với ~70% gia đình khác, việc tìm kiếm hài cốt LS luôn là nỗi trăn trở kéo dài suốt mấy chục năm qua. Trong rất nhiều trường hợp việc này là vô vọng, vì:
- thực chất LS hy sinh và thân xác không tìm thấy (Ví dụ, trong cuốn Có một thời như thế của tác giả Võ Minh – 1 cựu chiến binh của Trung đoàn 271 – 1 trung đoàn độc lập chiến đấu ở miền Đông Nam Bộ có viết: “Niềm vui không được kéo dài vì ngay sau đó hai chùm lửa liên tiếp tóe ra tại một điểm cùng với tiếng nổ oàng oàng chói tai….Xác anh và đất cát bay tung tóe lên cao… một mảnh ống tay áo của anh bị cháy nham nhở….Sự việc diễn ra nhanh quá, tôi thừ người không có một chút phản ứng nào. Chỉ mới cách đây ít phút thôi, anh còn cố gắng bò gần sát chiếc xe tăng để bắn cho chính xác. Thế mà giờ đây xác anh đã tan ra từng mảng, trộn lẫn trong cát bụi An Hòa, Đức Hòa, Long An. Rôi đây trên mảnh đất này có ai còn nhớ và biết đến anh không” (Liệt sĩ Nguyễn Văn Thắng, quê Lệ Thủy, Quảng Bình));
- Cuộc chiến ác liệt và kéo dài khiến mộ chí thất lạc hoàn toàn ngay trong chiến tranh (Việt Nam đã trải qua hai cuộc chiến tranh lớn những mất mát, tổn thất hy sinh trong chiến tranh chưa có bất cứ một thống kê chính xác nào. Có những chiến dịch đã đi vào lịch sử như Thành cổ Quảng Trị 81 ngày đêm máu lửa đã cướp đi sinh mạng của 14.000
chiến sĩ; Chiến dịch Khe Sanh gần 80 ngày đêm đã tổn hao gần 15.000 chiến sĩ. Có người bị bom, pháo không còn thân xác, có người thân xác hòa vào dòng Thạch Hãn. Những chiến sĩ đó mãi mãi không bao giờ người thân tìm được thân xác của họ. Và không chỉ có chiến trường Quảng Trị là tổn thất, đau thương. Còn đó những trận đánh tại chiến trường Tây Nguyên, chiến trường Bình Trị Thiên, chiến trường miền Đông Nam Bộ, chiến trường Hà Giang – Vị Xuyên năm 1979, chiến trường 479 Campuchia.);
- Thời kỳ hậu chiến cũng đã kéo dài hơn 30 năm khiến dấu vết nhiều mộ chí đã bị xóa nhòa (Mặc dù sau chiến tranh Đảng và nhà nước đã rất quan tâm đến việc tìm kiếm và quy tập liệt sĩ nhưng thời gian khiến cảnh vật thay đổi. Không gian lại trải dài từ miền Bắc vào Nam và sang nước bạn Lào, Campuchia. Chiến tranh lại kéo dài và quá khốc liệt, công tác tử sĩ ít nhiều không thể chính xác và chu đáo. Chính vì vậy việc quy tập sau chiến tranh dù có cố gắng đến đâu cũng không thể tìm kiếm hết các liệt sĩ. )
Vì tất cả các lý do:
· ~70% mộ LS chưa tìm thấy hoặc không xác định được danh tính;
· theo thời gian, những giấy tờ như Giấy báo tử, Bằng tổ quốc ghi công sẽ không lưu giữ được;
· theo thời gian, thế hệ cha mẹ, anh chị em/vợ chồng của LS – mất dần do tuổi tác, việc hương khói cho LS chuyển sang cho thế hệ con, cháu, chắt;
· cùng với sự phát triển và thay đổi cơ cấu kinh tế, lập nghiệp tại quê hương hay ở nơi “đất khách quê người” không còn là băn khoăn khi chọn lựa đối với thế hệ trẻ, có bộ phận lớn giới trẻ không sinh sống ở quê nhà nên họ ít có (hoặc thậm chí hầu như không có) cơ hội có mặt trong ngôi từ đường của gia đình – nơi thờ cúng LS – hay đứng trước đài tưởng niệm LS ở quê hương bản quán;…
nên xuất hiện một nhu cầu lớn là cần có một địa chỉ để ở bất cứ đâu, vào bất cứ thời gian nào, người thân của LS cũng có thể ghé qua thăm viếng, thắp nén nhang cho LS, thể hiện lòng tưởng nhớ và tri ân LS, xem lại tiểu sử, hình ảnh (nếu có), hoàn cảnh hy sinh của LS, địa chỉ thân nhân … tóm lại là tất cả các thông tin thu thập được liên quan đến LS.
Một địa chỉ như vậy ngày nay có khả năng thực hiện với KH-CN mới, với sự phổ biến toàn cầu của Internet. Địa chỉ này là “Đài tưởng niệm LSVN trực tuyến” có tên miền là www.lietsivietnam.org. (sau đây gọi tắt là Đài tưởng niệm).
2. Ý nghĩa
Đài tưởng niệm có thể giúp các gia đình tuy có mộ LS ở một nghĩa trang nào đó mà chưa được báo, dễ dàng tìm thấy hoặc sớm được người khác báo cho biết – như một công cụ tra cứu đầy đủ, nhanh chóng, thuận tiện..
Việc xây dựng Đài tưởng niệm, cùng với việc góp phần an ủi lớn cho thân nhân LS chưa tìm được hài cốt, còn giúp họ xác định hướng đi đúng đắn khi tìm hài cốt (ví dụ, lấy nơi LS hy sinh làm điểm xuất phát), bớt đi nhọc nhằn và hao tiền tốn của khi mò mẫm đi tìm, và bớt đi cả tiêu cực trong xã hội khi có những kẻ giả danh nhà ngoại cảm để lừa gia đình LS.
Ngoài việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ thân nhân LS, Đài tưởng niệm còn tạo điều kiện cho:
· Các cựu chiến binh thăm viếng và tìm thân nhân đồng đội cũ ;
· đồng hương thân nhân LS tìm nhau;
· giúp địa phương giáo dục truyền thống …;
· bất cứ người dân nào cũng có thể tìm hiểu về truyền thống của các địa phương trong cả nước thông qua Đài tưởng niệm, tìm hiểu về lịch sử cuộc chiến, thắp nhang thể hiện lòng tri ân với các LS ở mọi miền đất nước.
Về mặt lưu trữ, lợi ích của việc xây Đài tưởng niệm là: lần đầu tiên danh sách LSVN sẽ được hệ thống hóa, kết nối các dữ liệu rời rạc từ gia đình LS, quê hương (Sở LĐTBXH), đơn vị (các Bộ CHQS, các Quân đoàn, sư đoàn…), nghĩa trang LS… để tạo nên một hệ thông tin tương đối đầy đủ về từng LS. Lưu ý là các thông tin hiện đang rời rạc này cũng đang hư hỏng, mất mát dần theo thời gian.
Một lợi ích khác nhưng lại vô cùng quan trọng đối với thân nhân LS là: trong quá trình xây dựng Đài tưởng niệm sẽ tạo ra cơ hội tìm ra mộ chí LS.
· Thực tế thứ nhất là nhiều bia mộ LS hiện nay chỉ có tên, còn các thông tin khác như quê quán (thiếu toàn bộ hoặc chỉ có tỉnh hay huyện-tỉnh, không có xã), năm sinh, đơn vị, ngày hy sinh thì thiếu hay không chính xác, do đó không xác định được đích danh LS để báo tin về gia đình. Khi các thông tin về LS được liên kết như nói trên, có thể (sau một số phép thẩm tra) xác định được chính xác danh tính LS;
· Thực tế thứ hai là có nhiều mộ LS sau một số lần di chuyển (quy tập) đã từ có tên trở thành không rõ tên. Nếu thông tin về hồ sơ LS (từ đơn vị), quá trình qui tập (từ đơn vị, đội quy tập, nghĩa trang, sở LĐTBXH…) được liên kết, hệ thống lại, rất có thể có manh mối để trả lại tên cho LS.
Một số nhỏ khác chiến sĩ thuộc diện mất tích chưa xác minh nên không được vinh danh. Rất có thể, khi có Đài tưởng niệm, những đồng đội hay người liên quan biết đến trường hợp hy sinh của chiến sĩ đó sẽ lên tiếng làm rõ, góp phần giải nỗi ẩn ức của LS.
II. TÍNH KHẢ THI
1. Về mặt công nghệ:
Đài tưởng niệm LSVN là đài tưởng niệm chung các LSVN, nhưng cũng là nơi vinh danh từng người trong số hàng triệu liệt sĩ. Các thông tin về LS bao gồm:
Tóm tắt lý lịch bản thân: họ tên, ngày sinh, quê quán (thôn, xã, huyện, tỉnh), họ tên cha, họ tên mẹ, họ tên vợ và các con, ngày và nơi nhập ngũ, đơn vị khi nhập ngũ, đơn vị cuối cùng, chức vụ, cấp bậc, tên một số vị chỉ huy, tên một số đồng đội,
Hoàn cảnh hy sinh: tên trận đánh/chiến dịch cuối cùng, địa danh trận đánh cuối cùng/nơi hy sinh, ngày hy sinh, hoàn cảnh hy sinh, nơi mai táng ban đầu, nơi mai táng hiện tại,
Liên hệ: họ tên và địa chỉ thân nhân để liên lạc,
Ảnh: ảnh chân dung, ảnh chiến trường, ảnh Giấy báo tử / Bằng tổ quốc ghi công.
Đây thực chất là một cơ sở dữ liệu (CSDL) về LSVN. Việc xây dựng thành công CSDL sẽ làm giảm sự trùng lặp thông tin xuống mức thấp nhất (ví dụ, hiện nay trong dữ liệu của các sở LĐTBXH, hồ sơ trùng lặp rất nhiều – không hiếm gặp trường hợp một LS có hơn 1 mã hồ sơ quân nhân, hơn 1 thẻ mộ), đảm bảo thông tin có tính nhất quán và toàn vẹn dữ liệu. Dữ liệu có thể được truy suất theo nhiều cách khác nhau (tra cứu, tìm kiếm theo nhiều tiêu chí) và đồng thời bởi nhiều người dùng… Ngoài ra, một CSDL tốt cũng sẽ giúp khớp nối thông tin, lọc tìm để phát hiện ra các thông tin còn bị mờ (ví dụ, quê của một LS mà trên bia mộ không ghi) và gợi ra được những vấn đề cần phải giải quyết.
CSDL có cấu trúc không phức tạp nhưng dung lượng tương đối lớn. Cần chọn hệ quản trị CSDL thích hợp, xây dựng một website tốt và có server riêng đảm bảo được tốc độ và lượng người cùng truy cập lớn. Việc này, tuy nhiên, hoàn toàn trong tầm tay của chúng ta, với đội ngũ kỹ thuật lành nghề và đầu tư tài chính phù hợp.
2. Về tổ chức thông tin:
Thông tin về LS lấy ở đâu?
Trước hết là nguồn thông tin do gia đình LS cung cấp. Nếu được tuyên truyền đầy đủ về Đề án, chắc chắn họ sẽ cung cấp, mà thông tin quan trọng nhất không thay thế được chính là Giấy báo tử (hoặc bản Trích lục hồ sơ liệt sĩ). Trong một số trường hợp, có thể đây là nguồn thông tin duy nhất thu được về LS. Như vậy vấn đề là tổ chức tuyên truyền và thu thập thông tin từ khắp mọi miền đất nước. (Hiện tại ở Trung tâm MARIN cũng có >13.000 thông tin chính xác do gia đình LS gửi có thể làm cơ sở để khai thác thông tin về LS. Cần có nhân lực để xử lý & khai thác.) (Gọi là nguồn thông tin từ thân nhân LS)
Tiếp đến là danh sách liệt sĩ trên toàn quốc được Bộ LĐTBXH quản lý để thực hiện việc chi trả chế độ cho gia đình liệt sĩ. Danh sách này là nguồn thông tin vô cùng quan trọng để xây dựng Đài tưởng niệm LSVN trên Internet và tìm kiếm thân nhân của liệt sĩ. Nguồn thông tin gốc này chính xác tuyệt đối về quê quán, thân nhân của liệt sĩ (Gọi là nguồn thông tin dân sự gốc). Cần có sự đồng thuận, hợp tác của Bộ LĐTBXH (và các Sở địa phương) để tiếp cận nguồn thông tin này. (Hiện nay Trung tâm đã có danh sách 38.518 hồ sơ liệt sĩ nguyên quán Nghệ An hoàn chỉnh.)
Nguồn của Bộ Quốc phòng: Hồ sơ gốc của LS (từ khi nhập ngũ đến khi hy sinh) hiện có thể nằm trên Cục chính sách, Cục quân lực hay Cục cán bộ, mà cũng có thể nằm rải rác tại các quân khu, sư đoàn, trung đoàn. Hiện nay, chủ yếu hồ sơ gốc của LS do quân đội quản lý đang lưu giữ tại các nơi sau: phòng chính sách quân khu 4, 5, 7, 9; phòng chính sách quân đoàn 3, 4…; phòng chính sách sư đoàn như 304, 308, 312, 320… Hầu hết các tài liệu này, đặc biệt là tại các sư đoàn, trung đoàn đều là các tài liệu trên giấy từ hồi chiến tranh, chưa được nhập vào máy tính (số hóa). Đây là nguồn thông tin vô cùng quan trọng phục vụ cho việc tìm kiếm liệt sĩ, vì thông tin được các quân khu, quân đoàn, sư đoàn, trung đoàn ghi chép ngay tại mặt trận, có thông tin về nơi hy sinh, trường hợp hy sinh, nơi mai táng LS (Gọi là nguồn thông tin quân sự gốc). Cần có sự đồng thuận, hợp tác của Bộ QP để tiếp cận nguồn thông tin này. (Hiện nay, Trung tâm có > 3000 hồ sơ liệt sĩ của quân đội có ghi rõ thêm thông tin về đơn vị chiến đấu, nơi hy sinh, nơi mai táng trước khi quy tập)
Cuối cùng là danh sách mộ liệt sĩ có tên tại 3.000 NTSL trên cả nước và tổng số các ngôi mộ chưa rõ tên hoặc chưa đầy đủ thông tin (Gọi là nguồn thông tin về nghĩa trang LS). Thông tin có thể được cung cấp bởi các Sở LĐTBXH. Tuy nhiên những thông tin này cần được kiểm chứng và cập nhật thường xuyên, bởi các Sở LĐTBXH và đội ngũ đông đảo tình nguyện viên (mà nòng cốt là Đoàn Thanh niên, Hội HS&SV). (Hiện nay Trung tâm có > 200.000 danh sách liệt sĩ nằm trong số này.)
Với mục đích nhân văn của dự án, với ý nghĩa xã hội to lớn, nếu được quảng bá đầy đủ, chắc chắn dự án sẽ nhận được sự ủng hộ của các cơ quan chức năng của Nhà nước, Quân đội, Đoàn Thanh niên, Hội cựu chiến binh, các cựu chiến binh, gia đình LS, đội ngũ tình nguyện viên, và sự tài trợ của những doanh nghiệp hảo tâm – nhất là những doanh nhân đã từng khoác áo lính.
III. TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN DỰ ÁN
Giai đoạn 1: 1.2.2009 – 1.2.2011 (3 năm)
- Phát động và thu thập Nguồn thông tin từ thân nhân liệt sĩ (giấy báo tử, bản trích lục hồ sơ liệt sĩ).
- Thu thập và xử lý Nguồn thông tin nghĩa trang tại 3000NTLS trên cả nước ( bao gồm cả thông tin và hình ảnh bia mộ)
- Thu thập Nguồn thông tin dân sự gốc tại Bộ lao động thương binh xã hội
- Thu thập Nguồn thông tin quân sự gốc tại Bộ quốc phòng mà trực tiếp là tại các quân khu, sư đoàn, quân đoàn, trung đoàn.
- Xử lý, kết nối các thông tin trên.
(Năm đầu của giai đoạn 1, Trung tâm sẽ trực tiếp thu thập, phân tích và tích hợp những thông tin mà Trung tâm đã có trong 04 năm và phát động các gia đình liệt sĩ cung cấp Giấy báo tử, Trích lục hồ sơ liệt sĩ. Trên cơ sở những thông tin đã có này, Trung tâm sẽ trực tiếp làm việc với 02 cơ quan trên dựa trên thông tin giấy báo tử để hệ thống giúp cho gia đình liệt sĩ.)
- Thiết kế hoàn thiện giao diện của web, viết code và bước đầu cập nhật thông tin về liệt sĩ đã thu thập hoàn chỉnh, chính xác lên web.
Giai đoạn 2: 1.2.2011 – 1.2.2012 (1 năm)
- Hoàn thiện web www.lietsivietnam.org với tất cả những thông tin có liên quan đến từng liệt sĩ.
- Duy trì trang web và các hoạt động liên quan cùng với www.nhantimdongdoi.org
Tiến độ công việc
Sẽ được truyền thông liên tục và rộng khắp trên www.nhantimdongdoi.org cũng như các phương tiện truyền thông khác.
4. Liên hệ chặt chẽ với các cơ quan chức năng
Bộ LĐTBXH và Bộ Quốc phòng là hai cơ quan chức năng có liên quan chính đến dự án. Thông qua Trung tâm, các nhóm sẽ tổ chức gặp gỡ với các cơ quan chức năng với mục tiêu đạt được sự đồng thuận của họ trong việc cung cấp thông tin.
IV. NGÂN SÁCH
Dự toán ngân sách dựa trên tình hình hoạt động thực tế của Trung tâm hiện nay:
Tổng chi phí dự án ở giai đoạn 1 (2009 - 2011): 1.473.968.000 (Một tỷ bốn trăm bẩy mươi ba triệu, chín trăm sau mươi tám nghìn đồng)
THÔNG TIN CHI TIẾT XIN LIÊN HỆ
Tên tổ chức: Trung tâm Quản lý Dữ liệu về Liệt sĩ và Người có công (MARIN)
Địa chỉ: Phòng 401, nhà A1, TT Bộ Công an – 102 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04.38585984; 0987.344.474; fax: 04.38585984
Tài khoản: 049.100.168.3114 - Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Thăng Long (VCB Thăng Long).
Email: nhantimdongdoi.org@gmail.com
Website: www.nhantimdongdoi.org; www.lietsivietnam.org
Người đại diện: Ngô Thị Thúy Hằng – Chức vụ: Giám đốc
MARIN
ĐỀ ÁN
ĐÀI TƯỞNG NIỆM LIỆT SĨ VIỆT NAM
TRỰC TUYẾN
LIÊN HIỆP KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TIN HỌC ỨNG DỤNG (UIA)
TRUNG TÂM QUẢN LÝ DỮ LIỆU VỀ LIỆT SĨ (MARIN)
MỤC LỤC
I. Ý tưởng & ý nghĩa.
II. Tính khả thi.
III. Tổ chức thực hiện.
IV. Ngân sách.
V. Giám sát, đánh giá và quyền lợi của nhà tài trợ
VI. Thông tin về đơn vị thực hiện dự án
I. Ý TƯỞNG & Ý NGHĨA
1. Ý tưởng
Việt Nam hôm nay đang rạng rỡ cờ hoa dưới trời hòa bình, độc lập, tự do. Để có được nền hòa bình ấy, ai trong chúng ta cũng hiểu đó là thành quả của cả dân tộc. Có những người may mắn còn được sống sau chiến tranh. Có những người đã hy sinh tuổi thanh xuân, xương máu của mình cho tổ quốc. Họ là những người anh hùng liệt sĩ - những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc VN cần được vinh danh mãi mãi.
Việc tôn vinh các anh hùng liệt sĩ phù hợp với truyền thống của gia đình Việt Nam: luôn tri ân, tưởng nhớ người đã khuất và phù hợp với truyền thống của dân tộc Việt Nam: “uống nước nhớ nguồn”.
Phạm vi đề cập của dự án: các liệt sĩ hy sinh trong các giai đoạn: trước cách mạng (tiền khởi nghĩa), trong kháng chiến chống Pháp, trong kháng chiến chống Mỹ và sau kháng chiến chống Mỹ.
Hiện tại, mỗi liệt sĩ Việt Nam (LSVN) đều được tôn vinh ở gia đình (Bằng tổ quốc ghi công treo ở nơi trang trọng trong nhà; ảnh hoặc bài vị trên bàn thờ) và quê hương (tên trên Đài tưởng niệm ở xã, phường).
Chỉ một thiểu số trong họ (~30%) có tên trong các NTLS. Với ~70% gia đình khác, việc tìm kiếm hài cốt LS luôn là nỗi trăn trở kéo dài suốt mấy chục năm qua. Trong rất nhiều trường hợp việc này là vô vọng, vì:
- thực chất LS hy sinh và thân xác không tìm thấy (Ví dụ, trong cuốn Có một thời như thế của tác giả Võ Minh – 1 cựu chiến binh của Trung đoàn 271 – 1 trung đoàn độc lập chiến đấu ở miền Đông Nam Bộ có viết: “Niềm vui không được kéo dài vì ngay sau đó hai chùm lửa liên tiếp tóe ra tại một điểm cùng với tiếng nổ oàng oàng chói tai….Xác anh và đất cát bay tung tóe lên cao… một mảnh ống tay áo của anh bị cháy nham nhở….Sự việc diễn ra nhanh quá, tôi thừ người không có một chút phản ứng nào. Chỉ mới cách đây ít phút thôi, anh còn cố gắng bò gần sát chiếc xe tăng để bắn cho chính xác. Thế mà giờ đây xác anh đã tan ra từng mảng, trộn lẫn trong cát bụi An Hòa, Đức Hòa, Long An. Rôi đây trên mảnh đất này có ai còn nhớ và biết đến anh không” (Liệt sĩ Nguyễn Văn Thắng, quê Lệ Thủy, Quảng Bình));
- Cuộc chiến ác liệt và kéo dài khiến mộ chí thất lạc hoàn toàn ngay trong chiến tranh (Việt Nam đã trải qua hai cuộc chiến tranh lớn những mất mát, tổn thất hy sinh trong chiến tranh chưa có bất cứ một thống kê chính xác nào. Có những chiến dịch đã đi vào lịch sử như Thành cổ Quảng Trị 81 ngày đêm máu lửa đã cướp đi sinh mạng của 14.000
chiến sĩ; Chiến dịch Khe Sanh gần 80 ngày đêm đã tổn hao gần 15.000 chiến sĩ. Có người bị bom, pháo không còn thân xác, có người thân xác hòa vào dòng Thạch Hãn. Những chiến sĩ đó mãi mãi không bao giờ người thân tìm được thân xác của họ. Và không chỉ có chiến trường Quảng Trị là tổn thất, đau thương. Còn đó những trận đánh tại chiến trường Tây Nguyên, chiến trường Bình Trị Thiên, chiến trường miền Đông Nam Bộ, chiến trường Hà Giang – Vị Xuyên năm 1979, chiến trường 479 Campuchia.);
- Thời kỳ hậu chiến cũng đã kéo dài hơn 30 năm khiến dấu vết nhiều mộ chí đã bị xóa nhòa (Mặc dù sau chiến tranh Đảng và nhà nước đã rất quan tâm đến việc tìm kiếm và quy tập liệt sĩ nhưng thời gian khiến cảnh vật thay đổi. Không gian lại trải dài từ miền Bắc vào Nam và sang nước bạn Lào, Campuchia. Chiến tranh lại kéo dài và quá khốc liệt, công tác tử sĩ ít nhiều không thể chính xác và chu đáo. Chính vì vậy việc quy tập sau chiến tranh dù có cố gắng đến đâu cũng không thể tìm kiếm hết các liệt sĩ. )
Vì tất cả các lý do:
· ~70% mộ LS chưa tìm thấy hoặc không xác định được danh tính;
· theo thời gian, những giấy tờ như Giấy báo tử, Bằng tổ quốc ghi công sẽ không lưu giữ được;
· theo thời gian, thế hệ cha mẹ, anh chị em/vợ chồng của LS – mất dần do tuổi tác, việc hương khói cho LS chuyển sang cho thế hệ con, cháu, chắt;
· cùng với sự phát triển và thay đổi cơ cấu kinh tế, lập nghiệp tại quê hương hay ở nơi “đất khách quê người” không còn là băn khoăn khi chọn lựa đối với thế hệ trẻ, có bộ phận lớn giới trẻ không sinh sống ở quê nhà nên họ ít có (hoặc thậm chí hầu như không có) cơ hội có mặt trong ngôi từ đường của gia đình – nơi thờ cúng LS – hay đứng trước đài tưởng niệm LS ở quê hương bản quán;…
nên xuất hiện một nhu cầu lớn là cần có một địa chỉ để ở bất cứ đâu, vào bất cứ thời gian nào, người thân của LS cũng có thể ghé qua thăm viếng, thắp nén nhang cho LS, thể hiện lòng tưởng nhớ và tri ân LS, xem lại tiểu sử, hình ảnh (nếu có), hoàn cảnh hy sinh của LS, địa chỉ thân nhân … tóm lại là tất cả các thông tin thu thập được liên quan đến LS.
Một địa chỉ như vậy ngày nay có khả năng thực hiện với KH-CN mới, với sự phổ biến toàn cầu của Internet. Địa chỉ này là “Đài tưởng niệm LSVN trực tuyến” có tên miền là www.lietsivietnam.org. (sau đây gọi tắt là Đài tưởng niệm).
2. Ý nghĩa
Đài tưởng niệm có thể giúp các gia đình tuy có mộ LS ở một nghĩa trang nào đó mà chưa được báo, dễ dàng tìm thấy hoặc sớm được người khác báo cho biết – như một công cụ tra cứu đầy đủ, nhanh chóng, thuận tiện..
Việc xây dựng Đài tưởng niệm, cùng với việc góp phần an ủi lớn cho thân nhân LS chưa tìm được hài cốt, còn giúp họ xác định hướng đi đúng đắn khi tìm hài cốt (ví dụ, lấy nơi LS hy sinh làm điểm xuất phát), bớt đi nhọc nhằn và hao tiền tốn của khi mò mẫm đi tìm, và bớt đi cả tiêu cực trong xã hội khi có những kẻ giả danh nhà ngoại cảm để lừa gia đình LS.
Ngoài việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ thân nhân LS, Đài tưởng niệm còn tạo điều kiện cho:
· Các cựu chiến binh thăm viếng và tìm thân nhân đồng đội cũ ;
· đồng hương thân nhân LS tìm nhau;
· giúp địa phương giáo dục truyền thống …;
· bất cứ người dân nào cũng có thể tìm hiểu về truyền thống của các địa phương trong cả nước thông qua Đài tưởng niệm, tìm hiểu về lịch sử cuộc chiến, thắp nhang thể hiện lòng tri ân với các LS ở mọi miền đất nước.
Về mặt lưu trữ, lợi ích của việc xây Đài tưởng niệm là: lần đầu tiên danh sách LSVN sẽ được hệ thống hóa, kết nối các dữ liệu rời rạc từ gia đình LS, quê hương (Sở LĐTBXH), đơn vị (các Bộ CHQS, các Quân đoàn, sư đoàn…), nghĩa trang LS… để tạo nên một hệ thông tin tương đối đầy đủ về từng LS. Lưu ý là các thông tin hiện đang rời rạc này cũng đang hư hỏng, mất mát dần theo thời gian.
Một lợi ích khác nhưng lại vô cùng quan trọng đối với thân nhân LS là: trong quá trình xây dựng Đài tưởng niệm sẽ tạo ra cơ hội tìm ra mộ chí LS.
· Thực tế thứ nhất là nhiều bia mộ LS hiện nay chỉ có tên, còn các thông tin khác như quê quán (thiếu toàn bộ hoặc chỉ có tỉnh hay huyện-tỉnh, không có xã), năm sinh, đơn vị, ngày hy sinh thì thiếu hay không chính xác, do đó không xác định được đích danh LS để báo tin về gia đình. Khi các thông tin về LS được liên kết như nói trên, có thể (sau một số phép thẩm tra) xác định được chính xác danh tính LS;
· Thực tế thứ hai là có nhiều mộ LS sau một số lần di chuyển (quy tập) đã từ có tên trở thành không rõ tên. Nếu thông tin về hồ sơ LS (từ đơn vị), quá trình qui tập (từ đơn vị, đội quy tập, nghĩa trang, sở LĐTBXH…) được liên kết, hệ thống lại, rất có thể có manh mối để trả lại tên cho LS.
Một số nhỏ khác chiến sĩ thuộc diện mất tích chưa xác minh nên không được vinh danh. Rất có thể, khi có Đài tưởng niệm, những đồng đội hay người liên quan biết đến trường hợp hy sinh của chiến sĩ đó sẽ lên tiếng làm rõ, góp phần giải nỗi ẩn ức của LS.
II. TÍNH KHẢ THI
1. Về mặt công nghệ:
Đài tưởng niệm LSVN là đài tưởng niệm chung các LSVN, nhưng cũng là nơi vinh danh từng người trong số hàng triệu liệt sĩ. Các thông tin về LS bao gồm:
Tóm tắt lý lịch bản thân: họ tên, ngày sinh, quê quán (thôn, xã, huyện, tỉnh), họ tên cha, họ tên mẹ, họ tên vợ và các con, ngày và nơi nhập ngũ, đơn vị khi nhập ngũ, đơn vị cuối cùng, chức vụ, cấp bậc, tên một số vị chỉ huy, tên một số đồng đội,
Hoàn cảnh hy sinh: tên trận đánh/chiến dịch cuối cùng, địa danh trận đánh cuối cùng/nơi hy sinh, ngày hy sinh, hoàn cảnh hy sinh, nơi mai táng ban đầu, nơi mai táng hiện tại,
Liên hệ: họ tên và địa chỉ thân nhân để liên lạc,
Ảnh: ảnh chân dung, ảnh chiến trường, ảnh Giấy báo tử / Bằng tổ quốc ghi công.
Đây thực chất là một cơ sở dữ liệu (CSDL) về LSVN. Việc xây dựng thành công CSDL sẽ làm giảm sự trùng lặp thông tin xuống mức thấp nhất (ví dụ, hiện nay trong dữ liệu của các sở LĐTBXH, hồ sơ trùng lặp rất nhiều – không hiếm gặp trường hợp một LS có hơn 1 mã hồ sơ quân nhân, hơn 1 thẻ mộ), đảm bảo thông tin có tính nhất quán và toàn vẹn dữ liệu. Dữ liệu có thể được truy suất theo nhiều cách khác nhau (tra cứu, tìm kiếm theo nhiều tiêu chí) và đồng thời bởi nhiều người dùng… Ngoài ra, một CSDL tốt cũng sẽ giúp khớp nối thông tin, lọc tìm để phát hiện ra các thông tin còn bị mờ (ví dụ, quê của một LS mà trên bia mộ không ghi) và gợi ra được những vấn đề cần phải giải quyết.
CSDL có cấu trúc không phức tạp nhưng dung lượng tương đối lớn. Cần chọn hệ quản trị CSDL thích hợp, xây dựng một website tốt và có server riêng đảm bảo được tốc độ và lượng người cùng truy cập lớn. Việc này, tuy nhiên, hoàn toàn trong tầm tay của chúng ta, với đội ngũ kỹ thuật lành nghề và đầu tư tài chính phù hợp.
2. Về tổ chức thông tin:
Thông tin về LS lấy ở đâu?
Trước hết là nguồn thông tin do gia đình LS cung cấp. Nếu được tuyên truyền đầy đủ về Đề án, chắc chắn họ sẽ cung cấp, mà thông tin quan trọng nhất không thay thế được chính là Giấy báo tử (hoặc bản Trích lục hồ sơ liệt sĩ). Trong một số trường hợp, có thể đây là nguồn thông tin duy nhất thu được về LS. Như vậy vấn đề là tổ chức tuyên truyền và thu thập thông tin từ khắp mọi miền đất nước. (Hiện tại ở Trung tâm MARIN cũng có >13.000 thông tin chính xác do gia đình LS gửi có thể làm cơ sở để khai thác thông tin về LS. Cần có nhân lực để xử lý & khai thác.) (Gọi là nguồn thông tin từ thân nhân LS)
Tiếp đến là danh sách liệt sĩ trên toàn quốc được Bộ LĐTBXH quản lý để thực hiện việc chi trả chế độ cho gia đình liệt sĩ. Danh sách này là nguồn thông tin vô cùng quan trọng để xây dựng Đài tưởng niệm LSVN trên Internet và tìm kiếm thân nhân của liệt sĩ. Nguồn thông tin gốc này chính xác tuyệt đối về quê quán, thân nhân của liệt sĩ (Gọi là nguồn thông tin dân sự gốc). Cần có sự đồng thuận, hợp tác của Bộ LĐTBXH (và các Sở địa phương) để tiếp cận nguồn thông tin này. (Hiện nay Trung tâm đã có danh sách 38.518 hồ sơ liệt sĩ nguyên quán Nghệ An hoàn chỉnh.)
Nguồn của Bộ Quốc phòng: Hồ sơ gốc của LS (từ khi nhập ngũ đến khi hy sinh) hiện có thể nằm trên Cục chính sách, Cục quân lực hay Cục cán bộ, mà cũng có thể nằm rải rác tại các quân khu, sư đoàn, trung đoàn. Hiện nay, chủ yếu hồ sơ gốc của LS do quân đội quản lý đang lưu giữ tại các nơi sau: phòng chính sách quân khu 4, 5, 7, 9; phòng chính sách quân đoàn 3, 4…; phòng chính sách sư đoàn như 304, 308, 312, 320… Hầu hết các tài liệu này, đặc biệt là tại các sư đoàn, trung đoàn đều là các tài liệu trên giấy từ hồi chiến tranh, chưa được nhập vào máy tính (số hóa). Đây là nguồn thông tin vô cùng quan trọng phục vụ cho việc tìm kiếm liệt sĩ, vì thông tin được các quân khu, quân đoàn, sư đoàn, trung đoàn ghi chép ngay tại mặt trận, có thông tin về nơi hy sinh, trường hợp hy sinh, nơi mai táng LS (Gọi là nguồn thông tin quân sự gốc). Cần có sự đồng thuận, hợp tác của Bộ QP để tiếp cận nguồn thông tin này. (Hiện nay, Trung tâm có > 3000 hồ sơ liệt sĩ của quân đội có ghi rõ thêm thông tin về đơn vị chiến đấu, nơi hy sinh, nơi mai táng trước khi quy tập)
Cuối cùng là danh sách mộ liệt sĩ có tên tại 3.000 NTSL trên cả nước và tổng số các ngôi mộ chưa rõ tên hoặc chưa đầy đủ thông tin (Gọi là nguồn thông tin về nghĩa trang LS). Thông tin có thể được cung cấp bởi các Sở LĐTBXH. Tuy nhiên những thông tin này cần được kiểm chứng và cập nhật thường xuyên, bởi các Sở LĐTBXH và đội ngũ đông đảo tình nguyện viên (mà nòng cốt là Đoàn Thanh niên, Hội HS&SV). (Hiện nay Trung tâm có > 200.000 danh sách liệt sĩ nằm trong số này.)
Với mục đích nhân văn của dự án, với ý nghĩa xã hội to lớn, nếu được quảng bá đầy đủ, chắc chắn dự án sẽ nhận được sự ủng hộ của các cơ quan chức năng của Nhà nước, Quân đội, Đoàn Thanh niên, Hội cựu chiến binh, các cựu chiến binh, gia đình LS, đội ngũ tình nguyện viên, và sự tài trợ của những doanh nghiệp hảo tâm – nhất là những doanh nhân đã từng khoác áo lính.
III. TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN DỰ ÁN
Giai đoạn 1: 1.2.2009 – 1.2.2011 (3 năm)
- Phát động và thu thập Nguồn thông tin từ thân nhân liệt sĩ (giấy báo tử, bản trích lục hồ sơ liệt sĩ).
- Thu thập và xử lý Nguồn thông tin nghĩa trang tại 3000NTLS trên cả nước ( bao gồm cả thông tin và hình ảnh bia mộ)
- Thu thập Nguồn thông tin dân sự gốc tại Bộ lao động thương binh xã hội
- Thu thập Nguồn thông tin quân sự gốc tại Bộ quốc phòng mà trực tiếp là tại các quân khu, sư đoàn, quân đoàn, trung đoàn.
- Xử lý, kết nối các thông tin trên.
(Năm đầu của giai đoạn 1, Trung tâm sẽ trực tiếp thu thập, phân tích và tích hợp những thông tin mà Trung tâm đã có trong 04 năm và phát động các gia đình liệt sĩ cung cấp Giấy báo tử, Trích lục hồ sơ liệt sĩ. Trên cơ sở những thông tin đã có này, Trung tâm sẽ trực tiếp làm việc với 02 cơ quan trên dựa trên thông tin giấy báo tử để hệ thống giúp cho gia đình liệt sĩ.)
- Thiết kế hoàn thiện giao diện của web, viết code và bước đầu cập nhật thông tin về liệt sĩ đã thu thập hoàn chỉnh, chính xác lên web.
Giai đoạn 2: 1.2.2011 – 1.2.2012 (1 năm)
- Hoàn thiện web www.lietsivietnam.org với tất cả những thông tin có liên quan đến từng liệt sĩ.
- Duy trì trang web và các hoạt động liên quan cùng với www.nhantimdongdoi.org
Tiến độ công việc
Sẽ được truyền thông liên tục và rộng khắp trên www.nhantimdongdoi.org cũng như các phương tiện truyền thông khác.
4. Liên hệ chặt chẽ với các cơ quan chức năng
Bộ LĐTBXH và Bộ Quốc phòng là hai cơ quan chức năng có liên quan chính đến dự án. Thông qua Trung tâm, các nhóm sẽ tổ chức gặp gỡ với các cơ quan chức năng với mục tiêu đạt được sự đồng thuận của họ trong việc cung cấp thông tin.
IV. NGÂN SÁCH
Dự toán ngân sách dựa trên tình hình hoạt động thực tế của Trung tâm hiện nay:
Tổng chi phí dự án ở giai đoạn 1 (2009 - 2011): 1.473.968.000 (Một tỷ bốn trăm bẩy mươi ba triệu, chín trăm sau mươi tám nghìn đồng)
THÔNG TIN CHI TIẾT XIN LIÊN HỆ
Tên tổ chức: Trung tâm Quản lý Dữ liệu về Liệt sĩ và Người có công (MARIN)
Địa chỉ: Phòng 401, nhà A1, TT Bộ Công an – 102 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04.38585984; 0987.344.474; fax: 04.38585984
Tài khoản: 049.100.168.3114 - Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam - chi nhánh Thăng Long (VCB Thăng Long).
Email: nhantimdongdoi.org@gmail.com
Website: www.nhantimdongdoi.org; www.lietsivietnam.org
Người đại diện: Ngô Thị Thúy Hằng – Chức vụ: Giám đốc
MARIN